Eski ABD Başkanı Donald Trump’ın ara seçimler öncesinde açıkladığı 4 milyar dolarlık yardım kesintisi kararı, İsrail’de Savunma Bakanlığı ve üst düzey güvenlik çevrelerinde büyük bir şaşkınlığa yol açtı. İsrail devlet televizyonu KAN’ın ismini açıklamadığı üst düzey bir güvenlik yetkilisine dayandırdığı haberine göre, kararın zamanlaması ve içeriği öngörülemeyen bir gelişme olarak değerlendirildi.
Yetkili, Amerikalılarla sürekli temas halinde olduklarını ancak bu açıklamanın kendilerini şaşırttığını belirtti. Resmi tebligatın henüz ulaşmadığı kararın olası askeri ve finansal etkilerinin inceleneceği ifade edildi.
Yedioth Ahronot gazetesi ise İsrail Maliye Bakanlığı’nın Trump’ın yardım kesme kararından önceden haberdar olmadığını ve gelişmeyi şaşkınlıkla karşıladığını duyurdu. Tel Aviv’deki güvenlik ve ekonomi çevrelerinde, Trump’ın nihai hedefinin ABD’nin İsrail’e sağladığı yıllık 3,8 milyar dolarlık güvenlik yardımını ve 2028’e kadar geçerli olan ikili güvenlik anlaşmasını tamamen sonlandırmak olabileceği spekülasyonları yapılıyor.
İsrailli muhalif lider Yair Golan, Trump’ın kararına sert tepki göstererek Başbakan Binyamin Netanyahu’yu eleştirdi. Golan, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Amerikan yardımının kesilmesinin İsrail’in güvenliğine ve yaşam kalitesine ağır bir darbe olduğunu vurguladı. Bu durumun, güvenlik ihtiyaçlarının finansmanını tamamen İsrail halkının üzerine yükleyeceğini belirtti.
Golan, İsrail’in savunma harcamalarının arttığı, silah stoklarının takviye edildiği ve hava savunma sistemlerinin yıprandığı bir dönemde alınan kararın sorumluluğunun Netanyahu’da olduğunu savundu. Başbakanın, Amerikan yardımını sonlandırmak yerine artırmak için mücadele etmesi gerektiğini söyleyen Golan, Netanyahu’nun güvenlik ve ekonomi krizini derinleştirdiğini ve İsrail’in geleceğini riske attığını ifade etti.
Donald Trump, yaptığı açıklamada, Washington yönetiminin İsrail’e sağlayacağı 4 milyar dolarlık yardımın durdurulacağını belirterek, “Artık İsrail’e para vermeyeceğiz.” demişti. Trump, yıl sonuna kadar yardımın kesilmesi konusunda mutabık kalındığını ancak acil ihtiyaç halinde ABD’nin İsrail’e destek verebileceğini de ekledi.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise daha önce yaptığı bir açıklamada, ABD yardımlarının artık sürmeyeceğini belirterek, “Sorun İsrail değil, Amerika’nın değişmiş olması. Bu süreç bitti ve sona erecek; artık sadece bir zaman meselesi.” şeklinde konuşmuştu.
İsrail ile ABD arasındaki güvenlik anlaşması ilk olarak 1998’de imzalanmış ve yaklaşık 10’ar yıllık aralarla yenilenmişti. Anlaşma kapsamında ABD, İsrail’e 1998’de 21,3 milyar dolar, 2008’de 32 milyar dolar ve 2016’da 38 milyar dolar askeri yardım taahhüdünde bulunmuştu. 2016 anlaşmasındaki 38 milyar doların 33 milyar doları askeri teçhizat alımı, 5 milyar doları ise füze savunma sistemleri için ayrılmıştı.
