Avrupa X-ışını Serbest Elektron Lazeri (European XFEL) kullanılarak keşfedilen Ice XXI adlı yeni buz türü, suyun aşırı basınç altında “metastabil” bir duruma geçtiği belirtiliyor. Bu durum, en ufak bir sarsıntının bile yapısal çöküşe neden olabileceğini ortaya koyuyor. Araştırmacılar, suyu Dünya atmosfer basıncının 20 bin katına denk gelen bir basınçla iki elmas arasında sıkıştırarak bu benzersiz buz türünü elde ettiler.
Avrupa XFEL’deki mikro saniyelik gözlem, suyun yüksek yoğunluktan çok yüksek yoğunluklu bir hâle dönüştüğünü ortaya koydu. XFEL, her mikrosaniyede yapısal değişimleri kaydederek suyun sıkıştırılma ve gevşeme süreçlerindeki kristalleşme yollarını detaylı bir şekilde inceledi. Araştırmacılar, XFEL’in benzersiz X-ışını darbeleri sayesinde suyun farklı kristal oluşum yollarını keşfettiklerini belirtiyorlar.
Çalışma Nature Materials dergisinde yayımlandı ve Ice XXI’in uzayda buzun farklı şekillerde nasıl oluşabileceğine dair önemli ipuçları sunduğunu gösterdi. Almanya’daki DESY araştırma merkezinden Rachel Husband, bu keşfin buz uyduların iç yapısını anlamada devrim yaratabileceğini vurguladı. Ice XXI, suyun bilinen 21. katı fazı olarak kaydedildi ve oda sıcaklığında bu kadar kararlı bir fazın gözlenmesi ilk kez gerçekleşti.
Bu önemli keşif, suyun moleküler yapısındaki çeşitliliği vurgularken, gezegen bilimi ve malzeme fiziği alanlarında yeni araştırma kapılarını aralayabileceği belirtiliyor.
