Karbon kirliliğinin neden olduğu küresel sıcaklık artışları, Avrupa’da sıcak, kuru ve rüzgarlı hava koşullarını yaygınlaştırarak küçük yangınların devasa afetlere dönüşme riskini artırıyor. Araştırmacılar, en iyi iklim senaryosunda bile orman yangınlarının yüzde 39 oranında artacağını öngörüyor. Küresel ısınmanın sanayi öncesi seviyelerin 3,6 derece üzerine çıktığı en kötü senaryoda ise yanan alan miktarı yaklaşık üç katına çıkacak.
Potsdam İklim Etki Araştırmaları Enstitüsü (PIK) tarafından yayımlanan çalışma, yangın yönetimindeki iyileştirmelerin bu artışları yüzde 70’ten fazla dizginleyebileceğini ancak tamamen ortadan kaldıramayacağını ortaya koyuyor. Ekosistem araştırmacısı ve çalışmanın başyazarı Maik Billing, “Yangın yönetimi iklim krizini azaltmanın yerini tutamaz” diyerek, yüksek emisyon yolunda ilerlenmesi durumunda yanan alanlarda güçlü artışlar görüleceği uyarısında bulundu.
Araştırma, Fransa, İspanya, İtalya, Hırvatistan ve Yunanistan gibi güney Avrupa ülkelerindeki yoğun yangınların ardından İngiltere, Belçika ve Almanya gibi kuzey Avrupa ülkelerinde de büyük yangınların yaşandığı bir döneme denk geldi. Avrupa Orman Yangını Bilgi Sistemi verilerine göre, bu yangın sezonu, 2025 ve 2022’den sonra kayıtlara geçen en kötü üçüncü sezon olma yolunda ilerliyor. Şu ana kadar 600 bin hektardan fazla alan yandı.
Araştırmacılar, 2070-2100 yılları arasındaki yıllık yanan alan projeksiyonlarını 2000-2030 dönemiyle karşılaştırdığında, yangın iklimindeki artışın değişimin en büyük tetikleyicisi olduğunu saptadı. Küresel ısınmanın 1,8 derece ile sınırlandırıldığı iyimser senaryoda, bazı bölgelerde hafif artışlar görülürken diğerlerinde az değişim yaşandı. Ancak yüzyılın sonuna kadar 3,6 derecelik ısınmanın öngörüldüğü kötümser senaryoda, Avrupa genelinde yangın ikliminin sürekli kötüleştiği tespit edildi. Mevcut politikalarla küresel ısınmanın yüzyılın sonuna kadar yaklaşık 2,6 derece olması bekleniyor.
İkinci bir modelleme, yangınla mücadele çabalarının günümüz seviyesinde sabit tutulmasıyla karşılaştırıldığında, söndürme imkanlarındaki sürekli iyileşmelerin kötüleşen yangın ikliminin etkilerini yumuşatabileceğini ve daha serin senaryoda yanan alanı yüzde 92 oranında azaltabileceğini gösterdi. 1980’lerden bu yana yangın söndürme kabiliyetlerindeki gelişmelerin güney Avrupa’daki yangın sayısını ve yanan alanı azalttığı bilinse de, küçük yangınların bile hızla söndürülmesinin, kalan bitki örtüsündeki yakıt yükünü artırarak daha az sayıda ancak daha şiddetli yangınlara yol açtığı belirtiliyor. İspanya’daki Lleida Üniversitesi’nden orman mühendisi Víctor Resco de Dios, küresel ısınma yaşanmasaydı orman yangınlarının bu denli kötüleşmeyeceğini ve peyzaj yapısının daha küçük orman alanlarından oluşması halinde etkilerin hafifletileceğini ifade etti.
